In de uitgestrekte, droge Gobiwoestijn van Mongolië en China leeft een van de meest aandoenlijke en bizarre knaagdieren ter wereld: de grootoorspringmuis.
Met zijn buitenproportioneel grote oren, lange achterpoten waarmee hij springt als een kangoeroe, en een lange staart met een pluim, lijkt hij wel een wezentje uit een tekenfilm..
1. Zijn oren zijn gigantisch in verhouding tot zijn lichaam
Zijn enorme oren kunnen wel 4 tot 5 centimeter lang worden, wat ongeveer een derde is van zijn lichaamslengte (die slechts 7 tot 9 cm bedraagt). Deze gigantische oren dienen niet alleen voor een uitstekend gehoor om prooien (insecten) en roofdieren te detecteren in het donker, maar helpen waarschijnlijk ook bij het afvoeren van overtollige lichaamswarmte in de hete woestijnomgeving.
2. Hij beweegt zich voort als een miniatuur kangoeroe
Grootoorspringmuizen hebben zeer lange achterpoten en voeten in vergelijking met hun korte voorpootjes. Hiermee kunnen ze grote sprongen maken om snel te ontsnappen aan roofdieren of om efficiënt afstanden af te leggen in hun open leefgebied. Ze gebruiken hun lange staart voor balans tijdens het springen.
3. Zijn staart is langer dan zijn lichaam en heeft een pluim
De staart van de grootoorspringmuis is aanzienlijk langer dan zijn kop en romp samen, vaak wel 15 tot 16 centimeter. Aan het uiteinde van de dunne staart bevindt zich een opvallende zwart-witte pluim.
Deze lange staart dient als een belangrijk roer en contragewicht tijdens het springen en snelle manoeuvres. De pluim speelt mogelijk een rol in communicatie of het afleiden van roofdieren.
4. Hij is een nachtactieve woestijnbewoner
De grootoorspringmuis is perfect aangepast aan het leven in de extreme omstandigheden van de Gobiwoestijn en andere droge gebieden in Mongolië en Noordwest-China.
Hij is strikt nachtactief om de hitte van de dag te vermijden. Overdag schuilt hij in zelfgegraven ondergrondse holen, die bescherming bieden tegen de extreme temperaturen en roofdieren.
5. Hij eet voornamelijk insecten
In tegenstelling tot veel andere knaagdieren die zich voornamelijk voeden met zaden en planten, is de grootoorspringmuis grotendeels insectivoor. Hij gebruikt zijn uitstekende gehoor om insecten zoals kevers, sprinkhanen en motten te lokaliseren die zich op of net onder het zandoppervlak bevinden.
Hij graaft ze snel uit met zijn voorpootjes of vangt ze met een snelle sprong. Plantaardig materiaal vormt slechts een klein deel van zijn dieet.
6. Hij drinkt waarschijnlijk heel weinig of geen water
Net als veel andere woestijndieren is de grootoorspringmuis zeer efficiënt in zijn waterhuishouding. Hij haalt het meeste, zo niet al het benodigde vocht uit zijn voedsel (insecten). Zijn nieren zijn waarschijnlijk zeer efficiënt in het concentreren van urine om waterverlies te minimaliseren. Er wordt aangenomen dat hij zelden of nooit direct water hoeft te drinken om te overleven in zijn droge habitat.
7. Hij heeft speciale haren op zijn voeten voor grip op zand
De lange achtervoeten van de grootoorspringmuis hebben aan de onderkant stijve borstelharen. Deze haren vergroten het oppervlak van de voet en werken als een soort ‘sneeuwschoenen’, waardoor de springmuis betere grip heeft en niet wegzakt in het losse woestijnzand tijdens het springen en landen. Dit is een cruciale aanpassing voor snelle voortbeweging in zijn omgeving.
8. Hij staat op de lijst van Evolutionarily Distinct and Globally Endangered (EDGE) soorten
Hoewel de grootoorspringmuis momenteel door de IUCN als ‘Least Concern’ (Niet Bedreigd) wordt geclassificeerd vanwege zijn brede verspreiding, wordt hij wel beschouwd als een EDGE-soort door de ZSL.
Dit betekent dat hij evolutionair zeer uniek is (hij is de enige soort in zijn geslacht Euchoreutes) en weinig nauwe verwanten heeft. Verstoring van zijn habitat door bijvoorbeeld overbegrazing vormt een potentiële bedreiging.
