Wanneer de schemering over het bos valt en de gewone eekhoorns hun nesten opzoeken, ontwaakt een van de meest magische bosbewoners: de vliegende eekhoorn (*Pteromyini*). Hoewel veel mensen denken dat deze dieren alleen in verre tropische regenwouden leven, komt de Siberische vliegende eekhoorn zelfs gewoon in Europa voor (in Finland en Estland). Maar hoe vliegen ze eigenlijk, en wat doen ze overdag?
Dit zijn 10 verrassende weetjes over de vliegende eekhoorn.
1. Ze vliegen niet echt, maar glijden als parachutisten
Echt vliegen zoals vogels of vleermuizen kunnen vliegende eekhoorns niet; ze kunnen hun ‘vleugels’ immers niet op en neer slaan. In plaats daarvan zijn het begenadigde zwevers.
Tussen hun polsen en enkels zit een elastische, behaarde huidplooi gespannen: het *patagium*. Zodra de eekhoorn zich van een hoge boomtak lanceert, spreidt hij zijn vier poten wijd uit. Zijn lichaam verandert in een levende vlieger waarmee hij moeiteloos zweefvluchten van dertig tot wel negentig meter kan maken!
2. Een geheim wapen in hun pols
Om hun zweefoppervlak nog groter te maken, bezitten vliegende eekhoorns een unieke anatomische aanpassing: een klein stukje buigzaam kraakbeen aan de buitenkant van hun pols, het zogeheten *styliforme kraakbeen*.
Wanneer het dier zijn poten strekt, klapt dit kraakbeenspoor naar buiten, precies zoals de opstaande vleugeltips (winglets) van een modern passagiersvliegtuig. Hierdoor vangt hij meer lucht en blijft hij stabieler zweven.
3. Sturen met de borstelige staart
Zweven is één ding, maar hoe stuur je tussen duizenden boomtakken door? De vliegende eekhoorn gebruikt zijn brede, afgeplatte staart als een uiterst gevoelig richtingsroer.
Door zijn staart licht te kantelen en de spanning op zijn vlieghuid te veranderen, kan hij in volle vlucht haakse bochten van 90 tot zelfs 180 graden maken om bomen te ontwijken. Vlak voor de landing trekt hij zijn staart omhoog en gooit hij zijn poten naar voren om als een parachute af te remmen.
4. Grote bolle ogen als nachtkijkers
Omdat vliegende eekhoorns strikt nachtactief zijn, bezitten ze enorme, donkere kraalogen. Deze vangen zelfs het flauwste restje maan- en sterrenlicht op en geven een uitstekend dieptezicht. Dat is van levensbelang, want bij een sprong in het pikkedonker moet de eekhoorn de landingsplek op de millimeter nauwkeurig kunnen inschatten.
5. Van piepklein tot echte reuzen
Wereldwijd bestaan er meer dan vijftig verschillende soorten vliegende eekhoorns. De Noord-Amerikaanse dwergsoorten wegen vaak amper zestig gram en passen met gemak in je jaszak.
Aan de andere kant van het spectrum vind je de Aziatische reuzenglij-eekhoorns (*Petaurista*): deze indrukwekkende dieren worden inclusief staart ruim een meter lang en wegen meer dan anderhalve kilo!
6. Ze lichten felroze op onder UV-licht!
In 2019 deden Amerikaanse biologen per toeval een sensationele ontdekking: wanneer je met een ultraviolette lamp op een vliegende eekhoorn schijnt, licht zijn buikvacht fel neonroze op!
Dit verschijnsel heet *biofluorescentie*. Waarom ze dit doen is nog een mysterie; mogelijk helpt de roze gloed om soortgenoten in het donker te herkennen, of camoufleert het hen juist tegen nachtelijke roofvogels zoals uilen, die ook UV-licht waarnemen.
7. Gezellig samen bibberen in de winter
In tegenstelling tot veel andere eekhoorns houden vliegende eekhoorns geen echte winterslaap. Om barre vriestemperaturen te overleven, hanteren ze een sociale overlevingsstrategie.
Tientallen dieren kruipen in de winter samen in één holle boom en vormen een grote, donzige kluwen om elkaars lichaamswarmte vast te houden. Zodra het kwik in het voorjaar stijgt, gaan ze weer hun eigen weg.
8. Verlaten spechtenholen als penthouse
Zelf nestholen knagen in hard hout kunnen ze niet. Vliegende eekhoorns zijn daarom afhankelijk van oude, gevarieerde bossen met veel dood hout en verlaten holen van grote spechten. Ze bekleden het hol rijkelijk met zacht mos, korstmos en boomschors om een tochtvrij nest te bouwen voor hun jongen.
9. Hoogfrekwente fluisteraars
Om te communiceren met soortgenoten gebruiken vliegende eekhoorns niet alleen piepgeluidjes die wij kunnen horen, maar ook zachte ultrasone signalen. Deze hoge frequenties dragen net ver genoeg om de buurman in de volgende boom te bereiken, maar worden door hongerige uilen of marters niet opgemerkt.
10. Bosverjongers in de nacht
Hun menu bestaat uit noten, zaden, boomknoppen, bessen en paddenstoelen. Net als de gewone eekhoorn leggen vliegende eekhoorns overal in boomholtes en onder mos geheime voedselvoorraden aan voor de winter. Omdat ze een deel van die zaden en paddenstoelensporen vergeten, spelen ze ’s nachts een onmisbare rol bij het planten en bemesten van nieuwe bomen.