De Ayam Cemani is waarschijnlijk het meest bijzondere kippenras ter wereld. Niet vanwege zijn gedrag of zijn eieren, maar vanwege wat je ziet als je hem van binnen en van buiten bekijkt: zwart, zwart en nog eens zwart.
1. Volledig zwart, van veren tot botten
De Ayam Cemani is niet alleen zwart van buiten. Zijn huid, snavel, tong, poten, organen en zelfs zijn botten zijn diepzwart. Die eigenschap komt door een genetische mutatie genaamd fibromelanose, die zorgt voor een overmatige aanmaak van het pigment melanine in alle weefsels van het lichaam. Het is een van de meest extreme voorbeelden van hyperpigmentatie in het dierenrijk.
2. Afkomstig van Java
Het ras komt oorspronkelijk uit Indonesië, meer specifiek van het eiland Java. “Ayam” betekent kip in het Indonesisch, “Cemani” verwijst naar een dorp op Java waar het ras waarschijnlijk zijn oorsprong heeft. Het wordt al eeuwenlang gefokt op het eiland en heeft een lange geschiedenis die verweven is met de lokale cultuur.
3. Geldt als geluksbrenger en ritueel dier
In de Indonesische cultuur staat de Ayam Cemani al eeuwen symbool voor rijkdom, kracht en bovennatuurlijke bescherming. Hij wordt gebruikt bij rituelen en ceremonies en wordt beschouwd als een krachtige talisman. Sommige families houden een Ayam Cemani puur en alleen vanwege zijn spirituele betekenis, niet als nutsdier.
4. Een van de duurste kippen ter wereld
Buiten Indonesië is de Ayam Cemani zeldzaam en navenant duur. Een enkel exemplaar van goede kwaliteit kost al snel honderden euro’s, en voor uitzonderlijke fokdieren worden bedragen van meerdere duizenden dollars betaald. De beperkte beschikbaarheid en de hoge vraag van verzamelaars en hobbyisten drijven de prijs op.
5. Legt gewoon crèmekleurige eieren
Wie verwacht dat een volledig zwarte kip ook zwarte eieren legt, komt bedrogen uit. De eieren van de Ayam Cemani zijn crèmekleurig tot lichtbruin, niet te onderscheiden van eieren van doorsnee kippenrassen. Bovendien is het geen productieve legger: ze legt slechts 60 tot 100 eieren per jaar, terwijl een reguliere legkip er 250 tot 300 per jaar produceert.
6. Het vlees is ook zwart
In Indonesië wordt de Ayam Cemani ook gegeten. Het vlees is, zoals verwacht, zwart van kleur door dezelfde pigmentatie die de rest van het lichaam kleurt. Het wordt beschouwd als een delicatesse met een rijke smaak. Buiten Indonesië wordt het ras vrijwel uitsluitend gefokt voor zijn uiterlijk en zeldzaamheid, niet voor consumptie.
7. Fibromelanose komt ook bij andere rassen voor
De genetische mutatie die de Ayam Cemani zijn zwarte kleur geeft, komt ook voor bij andere rassen zoals de Silkie en de Zweedse zwarte hen. Maar geen enkel ander ras is zo consequent en volledig zwart als de Ayam Cemani. Bij andere rassen met fibromelanose blijft de pigmentatie vaak beperkt tot de huid en een deel van de organen, nooit zo uniform als hier.
8. Rustig en makkelijk te hanteren
Ondanks zijn dramatische uiterlijk en mystieke reputatie is de Ayam Cemani een rustige en vriendelijke kip. Hij is niet agressief, laat zich goed hanteren en gedraagt zich kalm in gevangenschap. Dat maakt hem populair bij hobbyisten die een opvallend maar beheerbaar ras zoeken. De combinatie van bijzonder uiterlijk en gemakkelijk karakter verklaart waarom hij wereldwijd steeds meer fokkers aantrekt.