11 Weetjes over Vleermuizen in Nederland (en welke soorten je ziet)
Op een zomeravond zie je ze zigzaggend langs de lantaarnpaal fladderen: vleermuizen. In Nederland leven ongeveer 18 soorten, van de piepkleine gewone dwergvleermuis tot de rosse vleermuis met een spanwijdte van 40 centimeter. Ze zijn allemaal wettelijk beschermd. Hier zijn 11 weetjes over vleermuizen in Nederland en de soorten die je het vaakst tegenkomt.
1. De gewone dwergvleermuis woont gewoon in je straat
De gewone dwergvleermuis is de meest algemene vleermuis van Nederland. Hij weegt 3,5 tot 8 gram en heeft een spanwijdte van 18 tot 24 centimeter. In Nederland woont hij vooral in gebouwen: in spouwmuren, achter boeiboorden en onder dakpannen.
Vanaf begin mei verzamelen de vrouwtjes zich in kraamkolonies van enkele tientallen tot meer dan 200 dieren. Eind juni krijgt elk vrouwtje één jong, dat na drie tot vier weken kan vliegen. Ze eten vooral kleine insecten, zoals dansmuggen.
2. Dwergvleermuizen jagen soms midden in de winter
Echt diep in winterslaap gaan gewone dwergvleermuizen in Nederland vaak niet. In onze zachte winters worden ze op milde dagen wakker om te jagen. Bij vorst zoeken ze juist verwarmde huizen op. In grote winterverblijven kunnen honderden dwergvleermuizen bij elkaar zitten.
3. De ruige dwergvleermuis vliegt meer dan 2.000 kilometer
De ruige dwergvleermuis lijkt op de gewone dwergvleermuis, maar is iets groter en een echte trekker. Vanaf augustus vliegen dieren uit Noord- en Oost-Europa naar het zuidwesten, soms meer dan 2.000 kilometer ver. Ze steken daarbij ook de zee over, tot meer dan 170 kilometer.
Een deel blijft in Nederland. Van augustus tot november is het paartijd: de mannetjes bezetten dan een territorium en roepen vrouwtjes naar hun paarverblijf. In het voorjaar trekken de vrouwtjes terug naar het noordoosten om daar hun jongen te krijgen.
4. De laatvlieger jaagt rond lantaarnpalen
De laatvlieger is een van de grootste vleermuizen van Nederland, met een spanwijdte van 32 tot 38 centimeter. Ondanks zijn naam vliegt hij vrij vroeg uit, meestal 9 tot 20 minuten na zonsondergang.
Hij jaagt op 5 tot 10 meter hoogte langs bosranden, heggen en lanen, en in dorpen en steden rond lantaarnpalen. Op het menu staan vooral kevers en nachtvlinders. Zijn kolonies zitten vaak in gebouwen, bijvoorbeeld in spouwmuren, onder daklijsten of onder dakpannen.
5. De rosse vleermuis vliegt het hoogst
De rosse vleermuis is een van de grootste vleermuizen van Europa. Hij weegt 17 tot 44 gram en heeft een spanwijdte van 32 tot 40 centimeter. Met zijn lange, smalle vleugels vliegt hij snel en hoog: op weg naar zijn jachtgebied vaak op 100 meter of meer.
Hij vliegt al 6 tot 25 minuten na zonsondergang uit en heet daarom ook wel vroegvlieger. De rosse vleermuis woont vooral in boomholtes, vaak oude spechtengaten in grote loofbomen, in groepen van 10 tot 125 dieren.
6. De watervleermuis harkt insecten van het water
Zie je in de schemering een vleermuis laag over een vijver of sloot scheren? Grote kans dat het een watervleermuis is. Hij jaagt 8 tot 30 centimeter boven het water en harkt hij met zijn grote voeten insecten van het wateroppervlak. Zijn belangrijkste prooi zijn dansmuggen.
In de winter slaapt de watervleermuis onder de grond: in grotten, mergelgroeven, bunkers, forten, ijskelders en kasteelkelders.
7. Nederland is belangrijk voor de meervleermuis
De meervleermuis lijkt op de watervleermuis, maar is groter, met een spanwijdte tot 30 centimeter. Ook hij jaagt laag boven het water, met zo’n 35 kilometer per uur.
Voor deze soort is Nederland heel belangrijk. Kraamkolonies komen in Europa bijna alleen voor in Nederland, de Baltische staten en Rusland. In ons land leven er ongeveer 10.000, verdeeld over 45 bekende kraamverblijven. Waar de meeste in de winter heen gaan, is nog een raadsel: in Nederland worden er dan maar zo’n 400 geteld, vooral in bunkers in de duinen en in de Limburgse mergelgroeven.
8. De grootoorvleermuis heeft oren van half zijn lichaam
De gewone grootoorvleermuis heeft oren van 3 tot 4 centimeter, ruim half zo lang als zijn lichaam. Hij vangt zijn prooi vaak niet in de lucht, maar plukt insecten direct van de bladeren.
In de zomer woont hij op zolders, in boomholtes en in vleermuiskasten. In de winter kruipt hij vooral in grotten, groeves, bunkers en kelders.
9. Vleermuizen jagen met hun oren
Vleermuizen zijn niet blind, maar in het donker jagen ze vooral op het gehoor. Ze stoten hoge geluiden uit en vangen de echo op. Zo weten ze precies waar een insect vliegt. Voor ons zijn die geluiden te hoog.
Met een batdetector kun je ze hoorbaar maken. Elke soort roept op zijn eigen toonhoogte. De ruige dwergvleermuis roept bijvoorbeeld rond 36 tot 41 kilohertz. In de video zie je hoe vleermuizen met hun echo op jacht gaan.
10. In de winter hangen ze in bunkers en mergelgroeven
Veel vleermuizen houden van oktober tot maart of april een winterslaap. Ze zoeken dan beschutte plekken op, zoals de mergelgroeven in Limburg, bunkers in de duinen, forten en oude kelders.
Tijdens de winterslaap leven ze op hun vetreserve. Elke keer dat een vleermuis wordt gestoord en wakker wordt, kost dat veel energie. Ga dus niet zelf op zoek naar overwinterende vleermuizen.
11. Alle vleermuizen in Nederland zijn beschermd
Alle vleermuissoorten in Nederland zijn wettelijk beschermd, en hun verblijfplaatsen ook. Dat merk je bijvoorbeeld bij het na-isoleren van spouwmuren of het verbouwen van een huis: daar moet eerst worden onderzocht of er vleermuizen wonen.
Wil je vleermuizen helpen, hang dan een vleermuiskast op en zorg voor een tuin met veel insecten. Meer over vleermuizen in de rest van de wereld lees je in de weetjes over vleermuizen en in de lijst van de grootste vleermuissoorten.
