10 Weetjes over de Ibis (van Egyptische mummies tot rode veren)

Maak ons je Google favoriet
Rode Ibis

Ibissen zijn vogels met lange poten en een lange, naar beneden gebogen snavel. Ze speelden een grote rol in het oude Egypte, de rode ibis is een van de felst gekleurde vogels ter wereld en de heremietibis moet in Europa opnieuw leren trekken. Hier zijn 10 weetjes over de ibis.

1. Een ibis heeft een gebogen snavel

Witte ibis met gebogen snavel in ondiep water
Aan hun lange, naar beneden gebogen snavel herken je ibissen meteen. Daarmee prikken ze in modder, zand en ondiep water naar wormen, krabbetjes, insecten en andere kleine dieren. Ze zijn familie van de lepelaars en lijken een beetje op kleine ooievaars.

2. In Egypte was de ibis heilig

In het oude Egypte werd de heilige ibis vereerd. Hij was het symbool van Thoth, de god van wijsheid en schrift, die vaak werd afgebeeld met de kop van een ibis. Pelgrims offerden ibissen aan deze god.

3. Er zijn miljoenen ibissen gemummificeerd

In de oude catacomben van Egypte liggen miljoenen gemummificeerde heilige ibissen, de meeste van rond 600 voor Christus. Al die vogels werden zorgvuldig ingepakt en begraven, net als mensen. Het gaat om zo’n enorm aantal dat archeologen zich lang afvroegen waar al die ibissen vandaan kwamen.

4. De meeste mummies waren wilde vogels

Lang dachten onderzoekers dat de Egyptenaren ibissen op grote schaal fokten in een soort vogelfabrieken. In 2019 onderzocht een team uit Australië en Egypte het DNA van ibismummies. Uit het onderzoek in PLOS ONE bleek dat de vogels genetisch heel gevarieerd waren. Dat wijst erop dat de meeste ibissen in het wild werden gevangen en maar kort werden gehouden voordat ze werden geofferd.

5. Niet iedereen is overtuigd

Andere archeologen zijn het daar niet helemaal mee eens. Volgens hen gaat het om zulke enorme aantallen dat het moeilijk voor te stellen is dat al die ibissen in het wild zijn gevangen. Misschien werden er wel ibissen gefokt, maar kwamen er steeds wilde vogels bij. Daardoor bleef het DNA toch gevarieerd.

6. De rode ibis dankt zijn kleur aan zijn eten

Felrode ibis op een tak
De rode ibis uit Zuid-Amerika is een van de felst gekleurde vogels ter wereld. Die kleur komt uit zijn eten: krabbetjes en garnalen bevatten rode kleurstoffen, die carotenoïden heten. Die stoffen komen in zijn veren terecht. Hoe meer van die kleurrijke kreeftjes hij eet, hoe roder hij wordt. Hetzelfde trucje zie je bij de flamingo.

7. Jonge rode ibissen zijn bruin

Jonge witte ibis, nog bruin gekleurd
Een jonge rode ibis is helemaal niet rood, maar grijs of bruin. Pas als hij ongeveer twee jaar oud is, krijgt hij zijn felrode kleur. Dat duurt zo lang omdat de kleurstoffen uit zijn eten zich eerst moeten ophopen in zijn nieuwe veren. Ook jonge witte ibissen, een naaste verwant uit Amerika, zijn eerst bruin.

8. De rode ibis staat op een wapen

De rode ibis is de nationale vogel van Trinidad en Tobago, twee eilanden voor de kust van Venezuela. Hij staat ook op het wapen van het land. Op Trinidad slapen ’s avonds duizenden rode ibissen samen in de mangrovebossen, een bekend schouwspel.

9. De heremietibis verdween uit Europa

Heremietibis met kale kop en kuif
Heremietibis met glanzende veren in het gras
De heremietibis, ook wel kaalkopibis of waldrapp genoemd, is zwart met een kale, rode kop en een warrige kuif. Ooit broedde hij ook in Midden-Europa, maar door de jacht verdween hij daar zo’n vierhonderd jaar geleden. Alleen in Marokko leeft nog een kleine wilde groep.

10. Hij leert trekken achter een vliegtuigje

Om de heremietibis terug te brengen, voeden onderzoekers van het Waldrappteam jonge ibissen met de hand op. Daarna leren ze de vogels hun trekroute naar het zuiden: ze vliegen voor de vogels uit in een klein ultralicht vliegtuigje. In de herfst van 2024 begeleidden ze zo een groep van 36 ibissen van Zuidoost-Duitsland naar Zuid-Spanje. In de video hierboven uit de BBC-serie Planet Earth III zie je hoe dat gaat.

Bijgewerkt op Meer in Vogels

Bronnen