Hoog in de Nederlandse boomkronen leeft een van onze meest behendige en geheimzinnige roofdieren: de boommarter. Met zijn donzige chocoladebruine vacht en opvallende oranjegele bef lijkt hij aaibaar, maar tussen de takken ontpopt hij zich tot een vlijmscherpe acrobaat. Dit zijn 10 verrassende weetjes over de boommarter.
1. Klimacrobaat met draaibare enkels
Weinig zoogdieren voelen zich zo thuis in de toppen van het bos als de boommarter. Zijn anatomie is dan ook een biologisch meesterwerk: hij kan zijn achterpoten tot wel 180 graden naar buiten draaien. Hierdoor kan hij loodrecht en met zijn kop naar beneden langs een boomstam omlaag rennen zonder grip te verliezen. Zijn lange, borstelige staart van bijna dertig centimeter fungeert daarbij als een perfecte balanceerstok tijdens halsbrekende manoeuvres.
2. Seizoensgebonden fijnproever
Hoewel het een doorgewinterd roofdier is, laat de boommarter zich niet beperken tot vlees. In de late zomer en het najaar verandert hij in een echte zoetekauw en vult hij zijn dieet aan met bosbessen, bramen, frambozen en zelfs wilde honing uit bijennesten. Pas wanneer het kouder wordt en de bessen verdwijnen, schakelt hij weer volledig over op knaagdieren, vogels en een van zijn favoriete prooien in de bomen: de eekhoorn.
3. Hoe herken je het verschil met de steenmarter?
De boommarter wordt regelmatig verward met zijn bekendere neef, de steenmarter. Toch zijn er duidelijke verschillen voor wie goed kijkt:
De boommarter heeft een eivormige, warme geel-oranje keelvlek en een donkere, grijsbruine neus. De steenmarter heeft juist een vorkvormige, spierwitte bef en een vleeskleurige neus. Ook hun leefwereld verschilt dag en nacht. De steenmarter is een cultuurvolger die graag in spouwmuren kruipt of autokabels doorknaagt, terwijl de boommarter menselijke bebouwing schuwt en strictly trouw blijft aan aaneengesloten, dichte bossen.
4. Strikt territoriaal sololeven
Gezellig samenleven zit niet in de aard van dit dier. Boommarters zijn einzelgängers die buiten de zomerrank absoluut geen soortgenoten van hetzelfde geslacht in hun buurt dulden. Met geurklieren onder hun behaarde voetzolen en bij de anus bakenen ze nauwgezet honderden hectares bos af.
5. Sprongen van vier meter door de lucht
Waar een eekhoorn kan komen, daar kan de boommarter ook komen. Met gemak overbrugt hij sprongen van drie tot vier meter horizontaal van tak naar tak. Mocht hij tijdens een riskante achtervolging toch een misstap maken, dan breekt zijn soepele wervelkolom de val: zelfs een duikeling van meters hoog naar de bosbodem doorstaat hij meestal ongedeerd.
6. Kraker van spechtenholen en takkennesten
Zelf een comfortabel nest uithakken kan de boommarter niet. In plaats daarvan zoekt hij naar natuurlijk holle bomen of kraakt hij de slaapholen van spechten. Ook verlaten eekhoornnesten (zogeheten kogelknoeten) of oude nesten van roofvogels en uilen bouwt hij regelmatig om tot veilige rustplaats.
7. Uitgestelde innesteling: een dracht van negen maanden
De voortplanting van de boommarter kent een fascinerende biologische vertraging. De paartijd vindt plaats in juli of augustus, maar het bevruchte eitje begint pas in januari of februari te groeien. Dankzij deze zogeheten verlengde draagtijd of diapauze worden de jonge marters pas in april geboren, precies wanneer het bos weer warm genoeg is en er volop voedsel te vinden is.
8. Zintuigen afgestemd op de aardedonkere nacht
Grote, afgeronde oorschelpen vangen het zachtste geritsel van een muis onder het bladerdek op. Bovendien bezit de boommarter niet alleen gevoelige tastharen rond zijn snuit, maar ook aan de achterkant van zijn voorpoten, waarmee hij ’s nachts feilloos door het dichte bladerdak navigeert.
9. Onmisbare zaadverspreider voor het bos
Door zijn liefde voor bessen en wilde vruchten levert de boommarter een waardevolle bijdrage aan het ecosysteem. De zaden die hij binnenkrijgt passeren zijn spijsverteringskanaal ongeschonden en worden kilometers verderop in een vruchtbaar laagje mest achtergelaten. Zo helpt hij houtachtige planten zoals de lijsterbes en de taxus zich door het bos te verspreiden.
10. Het geheimzinnige fantoom van de Veluwe
Hoewel de soort zich de afgelopen decennia dankzij natuurbruggen en bosbeheer langzaam heeft hersteld in onder andere Drenthe, de Veluwe en de Utrechtse Heuvelrug, blijft het spotten van een boommarter een unicum. Dankzij zijn fluisterstille gang, nachtelijke levensstijl en schutkleuren leeft hij als een schim tussen het groen.