10 Weetjes over de Doodshoofdvlinder: de mot die piept en honing steelt
De doodshoofdvlinder is een mot met een schedel op zijn rug. Hij piept als je hem stoort en sluipt bijenkasten binnen om honing te stelen. Hier zijn 10 weetjes over de doodshoofdvlinder.
1. Hij draagt een doodshoofd op zijn rug
De doodshoofdvlinder dankt zijn naam aan de tekening op zijn borststuk: een lichte vlek met donkere stippen die op een doodshoofd lijkt. Ook zijn wetenschappelijke naam, Acherontia atropos, is somber. Acheron is in de Griekse mythologie een rivier van de onderwereld, en Atropos is de godin die de levensdraad doorknipt.
2. Het is een grote pijlstaartvlinder
De doodshoofdvlinder hoort bij de pijlstaarten, een familie van stevige, snelle nachtvlinders. Met een spanwijdte tot zo’n 13 centimeter is hij een van de grootste motten die je in Nederland kunt tegenkomen. Meer bijzondere nachtvlinders vind je bij de mooie en vreemde motten.
3. Hij komt uit het zuiden
De doodshoofdvlinder is een trekvlinder. Hij komt uit Zuid-Europa en soms zelfs uit Noord-Afrika. In Nederland en België is hij zeldzaam: er worden er bijna elk jaar een paar gezien, maar in sommige jaren bijna geen enkele.
4. Een doodshoofdvlinder kan piepen
De meeste vlinders zijn stil, maar de doodshoofdvlinder piept als hij zich bedreigd voelt. Duitse onderzoekers ontdekten in 2015 hoe dat werkt. Hij zuigt lucht naar binnen, waardoor een klepje in zijn keel heel snel trilt. Daarna blaast hij de lucht weer uit, met een tweede geluid. Een piepje duurt ongeveer 0,2 seconde. Dat meldde onder meer National Geographic.
Waarom de doodshoofdvlinder piept, is nog niet zeker. Waarschijnlijk wil hij er vijanden mee afschrikken. Een andere theorie is dat hij het geluid van een bijenkoningin nadoet, zodat bijen hem met rust laten. Daarvoor is nog geen overtuigend bewijs gevonden.
Honing is veel dikker en stroperiger dan nectar uit bloemen. Volgens de onderzoekers die het piepen ontdekten, is het klepje in zijn keel waarschijnlijk ontstaan om die dikke honing op te zuigen. Pas later ging hij het ook gebruiken om geluid te maken.
5. Hij steelt honing uit bijenkasten
De doodshoofdvlinder is gek op honing. Hij dringt bijenkasten en bijennesten binnen en wringt zich tussen de raten door naar de cellen met honing. Daar zuigt hij met zijn roltong de honing op. Lees meer over zijn slachtoffers in de weetjes over bijen.
6. Bijen herkennen hem niet
Waarom vallen de bijen hem niet aan? De doodshoofdvlinder geeft geurstoffen af waardoor bijen hem niet als indringer herkennen. Hij ruikt als het ware als een bij.
7. De rups eet aardappelplanten
De rups van de doodshoofdvlinder eet vooral bladeren van nachtschadeplanten, zoals de aardappel. Het is een flinke rups die meer dan tien centimeter lang kan worden. Hij verpopt in de grond.
8. Er bestaan drie soorten doodshoofdvlinders
De doodshoofdvlinder uit Europa en Afrika heeft twee familieleden in Azië: Acherontia styx en Acherontia lachesis. Ook zij hebben de schedeltekening op hun rug. Ook die namen komen uit de Griekse mythologie.
9. Vroeger gold hij als ongeluksbrenger
Door zijn schedel en zijn gepiep werd de doodshoofdvlinder vroeger gezien als een voorbode van ongeluk of de dood. Als hij ’s avonds in huis kwam, was dat volgens het bijgeloof een slecht teken.
10. Hij is een filmster
De doodshoofdvlinder werd wereldberoemd door de film The Silence of the Lambs uit 1991. Op de filmposter zit een doodshoofdvlinder over de mond van de hoofdrolspeelster. In de film zelf gaat het om zijn Aziatische familielid Acherontia styx.
