11 Griezelige Weetjes over de Zeeprik
Een vis zonder kaken, met een ronde zuigmond vol tanden, die zich vastzuigt aan andere vissen: de zeeprik lijkt een monster uit een horrorfilm. Toch zwemt hij elk voorjaar gewoon door de Nederlandse rivieren. Hier zijn 11 griezelige weetjes over de zeeprik.
1. De zeeprik is een vis zonder kaken
De zeeprik lijkt op een paling, maar is daar geen familie van. Hij hoort bij de prikken, een eeuwenoude groep vissen zonder kaken. Hij heeft geen borst- of buikvinnen, en achter elk oog zitten zeven kieuwopeningen op een rij.
2. Zijn bek is een zuignap vol tanden
In plaats van een bek met kaken heeft de zeeprik een ronde zuigmond. Daarin staan scherpe tandjes in kringen, rond een raspachtige tong. Daarmee zuigt hij zich stevig vast.
3. Op zee leeft hij als een vampier
Op zee zuigt de zeeprik zich vast aan een vis en raspt hij met zijn tong een gat in de huid. Een stofje in zijn speeksel zorgt ervoor dat het bloed niet stolt. Zo voedt hij zich met bloed en weefsel. Die fase duurt twaalf tot achttien maanden, en in die tijd kan één zeeprik tot zo’n 18 kilo vis doden.
4. Hij kan 1,20 meter lang worden
De zeeprik is de grootste prik. Hij kan tot 120 centimeter lang en 2,3 kilo zwaar worden. Hij wordt ongeveer zeven jaar oud.
5. In het voorjaar zwemt hij de rivieren op
Elk voorjaar trekken volwassen zeeprikken vanuit zee de grote rivieren op, naar paaiplaatsen die honderden kilometers landinwaarts kunnen liggen. Ze vinden de weg door de geur van larven die in de bodem van de rivier leven.
6. Door Nederland trekt hij vooral heen
Geschikte paaiplaatsen zijn in het vlakke Nederland zeldzaam, dus de meeste zeeprikken zwemmen door naar Duitsland en België. In het voorjaar van 2020 werden ze gezien in de IJssel, Lek, Waal en Maas, en bij de waterkrachtcentrale in Roermond. In de Biesbosch werd een verdwaalde zeeprik door een boswachter teruggezet in een kreek die met de Maas in verbinding staat.
Dammen en sluizen zijn een groot probleem voor trekvissen als de zeeprik. Daarom staan de Haringvlietsluizen tegenwoordig op een kier, zodat vissen weer van zee de rivieren in kunnen.
7. Zijn naam betekent steenzuiger
De wetenschappelijke naam Petromyzon betekent steenzuiger. Bij het paaien maken zeeprikken een nest in de grindbodem van een snelstromende rivier. Met hun zuigmond pakken ze steentjes op en verslepen ze die. In de video zie je zeeprikken aan het werk.
8. Na het paaien sterft hij
Voor de zeeprik is het paaien het eindpunt van zijn leven. Het vrouwtje legt grote aantallen eitjes in het nest, en kort daarna sterven de volwassen dieren.
9. De larven leven jarenlang in de bodem
Uit de eitjes komen larven die zich ingraven in zand en slib, stroomafwaarts van de paaiplaats. Daar leven ze een aantal jaren, terwijl ze plankton en ander klein materiaal uit het water filteren. Pas daarna veranderen ze in een zeeprik met een zuigmond en zwemmen ze naar zee.
10. In Amerika werd hij een plaag
In Noord-Amerika wist de zeeprik via kanalen de Grote Meren te bereiken. Rond 1830 werd hij voor het eerst in het Ontariomeer gezien, en tussen 1921 en 1938 verspreidde hij zich naar het Eriemeer, het Michiganmeer, het Huronmeer en het Bovenmeer. Daar richtte hij een ravage aan onder de vissen, vooral onder de forellen.
11. Ook andere prikken leven in Nederland
Naast de zeeprik leven er in Nederland nog twee soorten. De rivierprik trekt net als de zeeprik vanuit zee de rivieren op. Hij werd vroeger zelfs als aas gebruikt bij de vangst van kabeljauw, schrijft Vroege Vogels. De kleine beekprik blijft zijn hele leven in beken en drinkt geen bloed. Meer vreemde dieren vind je in onze lijst met rare dieren.
