De kleur blauw komt maar weinig voor in het dierenrijk. Waar planten makkelijk blauw pigment kunnen produceren door de aanwezigheid van anthocyaan kunnen dieren dit niet. Er zijn wel een aantal blauwe dieren, maar meestal is dit het gevolg van een kleureneffect zoals selectieve reflectie. De blauwe gaai bijvoorbeeld produceert melanine, hierdoor zou hij technisch bijna zwart moeten zijn. Kleine luchtzakjes in de veren van de vogel verstrooien echter het licht, waardoor het voor onze ogen blauw lijkt. Dit wordt Rayleigh-verstrooiing genoemd, een fenomeen dat ook verantwoordelijk is voor de eeuwenoude vraag “waarom is de lucht blauw?”
1. Blauwe pitpit
De blauwe pitpit is een kleine vogel uit de tropische regenwouden van Zuid-Amerika. Het mannetje is van kop tot staart bedekt met een intens kobaltblauw verenkleed, een van de felste blauwtinten die je bij een vogel kunt tegenkomen. Het vrouwtje is, zoals bij zoveel vogelsoorten, een stuk saaier groen gekleurd. De blauwe kleur is net als bij de gaai het gevolg van lichtverstrooiing in de veerstructuur, niet van blauw pigment.
2. Glaucus atlanticus (zeenaaktslak)
De Glaucus atlanticus is een zeenaaktslak die drijft op het oppervlak van de open oceaan, met zijn buik omhoog. Zijn blauwe onderkant camoufleert hem tegen de lucht als je hem van beneden bekijkt, zijn zilvergrijze rug camoufleert hem tegen het wateroppervlak van bovenaf. Slim, maar dat is niet zijn enige bijzonderheid: hij eet kwallen, waaronder het gevaarlijke Portugese oorlogsschip, en slaat het gif van zijn prooi op in zijn eigen lichaam om het later te gebruiken als verdediging.
3. Blauwe kreeft (Procambarus alleni)
De blauwe kreeft, ook wel de elektrische blauwe kreeft genoemd, komt van nature voor in Florida. Zijn opvallende kleur is het gevolg van een genetische afwijking die de productie van bepaalde pigmenten verstoort. In de natuur is de soort kwetsbaar door die opvallende kleur, maar in aquaria is hij juist een populaire verschijning. Overigens worden gewone kreeften soms ook blauw geboren: de kans daarop is ongeveer een op twee miljoen.
4. Morpho (vlinder)
De Morpho-vlinder uit de regenwouden van Midden- en Zuid-Amerika heeft vleugels die glinsteren als metaal. Ook hier is geen blauw pigment in het spel: de microscopisch kleine structuren op zijn vleugels breken het licht op zo’n manier dat vrijwel alleen blauw wordt weerkaatst. Die kleur verandert zelfs afhankelijk van de hoek waaruit je kijkt. De structuur van zijn vleugels wordt bestudeerd voor toepassingen in de technologie, zoals verbeterde beeldschermen en anti-vervalsingstechnieken op bankbiljetten.
5. Blauwe pijlgifkikker
De blauwe pijlgifkikker (Dendrobates tinctorius azureus) komt voor in een klein geïsoleerd regenwoudgebied in Suriname. Zijn felblauwe kleur is geen toeval: het is een directe waarschuwing aan roofdieren dat hij giftig is. Dit principe heet aposematisme. Inheemse volken in het Amazonewoud wreven de pijlpunten van hun blaaspijpen in met het huidgif van verwante soorten, vandaar de naam. In gevangenschap verliest de kikker zijn giftigheid omdat hij de insecten mist waarmee hij zijn gif opbouwt.
6. Blauwe zeester (Linckia laevigata)
De blauwe zeester leeft op koraalriffen en zandige bodems in de tropische wateren van de Indo-Pacifische Oceaan. Zijn felblauwe kleur wordt veroorzaakt door een pigment genaamd linckiacyanine, een van de weinige gevallen waarbij een dier daadwerkelijk blauw pigment aanmaakt. Hij kan tot 30 centimeter groot worden en heeft een opmerkelijk regeneratievermogen: een afgebroken arm kan uitgroeien tot een volledig nieuw dier.
7. Bielzia coerulans (slak)
De Bielzia coerulans is een naaktslak uit de Karpaten in Midden-Europa. Jonge exemplaren zijn opvallend blauw gekleurd, maar naarmate ze ouder worden verandert die kleur geleidelijk naar grijs of bruin. Waarom jonge slakken deze blauwe kleur hebben is niet volledig opgehelderd. De soort leeft in vochtige bergbossen en voedt zich met paddenstoelen en rottend plantenmateriaal. In Nederland kom je hem niet tegen.
8. Achoerodus (blauwe lipvis)
De Achoerodus, ook wel de blauwe lipvis of giant humphead wrasse, leeft in de wateren rondom Australië. Volwassen mannetjes zijn overdekt met een diepblauw tot paarsgrijs kleurenpatroon met donkere schubomlijningen. De soort kan tot een meter lang worden en heeft een opvallend vooruitstekend voorhoofd. Net als bij veel lipvissen beginnen alle individuen als vrouwtje en kunnen sommigen later van geslacht veranderen naar mannetje.
9. Kleine blauwe reiger
De kleine blauwe reiger komt voor langs de kusten en in de moerasgebieden van Noord- en Zuid-Amerika. Volwassen exemplaren zijn lei-blauwgrijs van kleur met een donkerrode hals. Jonge vogels zijn volledig wit, wat voor verwarring kan zorgen met andere reigersoorten. De overgang van wit naar blauw verloopt via een gevlekt tussenstadium dat de vogel er tijdelijk uitdoen zien alsof hij slordig is geschilderd. Hij jaagt op kleine visjes, kikkers en insecten.
10. Hyacinthara
De hyacinthara is de grootste papegaaisoort ter wereld en kan een lengte bereiken van een meter. Hij is van kop tot staart kobaltblauw, met uitzondering van gele vlekken rond de ogen en de snavelbasis. De soort leeft in de Pantanal en het Amazonewoud in Brazilië en staat ernstig onder druk door illegale vangst voor de exotenhandel en habitatverlies. In het wild leven er nog maar zo’n 6.500 exemplaren. Net als bij de Morpho-vlinder is zijn blauwe kleur een gevolg van lichtverstrooiing, niet van blauw pigment.
11. Hapalochlaena (blauwgeringde octopus)
De blauwgeringde octopus is klein, amper zo groot als een tennisbal, maar behoort tot de giftigste zeedieren ter wereld. De felblauwe ringen op zijn lichaam zijn een waarschuwingssignaal: als hij zich bedreigd voelt, gaan die ringen helder oplichten. Zijn gif, tetrodotoxine, is sterker dan cyanide en er bestaat geen tegengif. Eén exemplaar bevat genoeg gif om 26 mensen te doden. Hij leeft in de ondiepe kustwateren van de Indo-Pacifische Oceaan, van Australië tot Japan.
12. Blauwe gaai
De blauwe gaai is misschien wel het bekendste blauwe dier ter wereld en werd al in de intro genoemd. Hij leeft in de bossen van Noord-Amerika en staat bekend als een luidruchtige, intelligente vogel die andere roofvogelsoorten kan imiteren om rivalen weg te jagen. Zijn blauwe kleur is puur optisch bedrog: het pigment in zijn veren is bruin, maar kleine luchtzakjes in de veerstructuur verstrooien het licht via Rayleigh-verstrooiing zodat alleen blauw zichtbaar is. Scheur een veer van een blauwe gaai doormidden en de blauwe kleur verdwijnt.