10 Weetjes over de Lama (en waarom hij spuugt)
De lama is al duizenden jaren de trouwe helper van de mensen in de Andes. Hij droeg de spullen van de Inca’s, bewaakt schapen en hielp zelfs bij onderzoek naar het coronavirus. En ja, hij spuugt. Hier zijn 10 weetjes over de lama.
1. De lama stamt af van de guanaco
De lama is een tamme diersoort: hij komt in het wild niet voor. Hij stamt af van de wilde guanaco, die mensen in Zuid-Amerika al rond 4500 voor Christus begonnen te temmen. De lama hoort bij de familie van de kamelen, samen met de alpaca, de guanaco en de vicuña.
2. Hij droeg de spullen van de Inca’s
Voor de Inca’s was de lama onmisbaar. Lama’s droegen goederen over het enorme wegennet van het Inca-rijk, dat naar schatting 40.000 kilometer lang was. Ook leverden ze vlees en wol. Toen de Spanjaarden kwamen, stierven veel lama’s aan ziektes die hun schapen en koeien hadden meegebracht.
3. Een lama draagt een kwart van zijn gewicht
Een volwassen lama weegt zo’n 130 tot 200 kilo. Hij kan ongeveer een kwart tot bijna een derde van zijn eigen gewicht dragen, en daarmee kilometers lopen. Wordt de last te zwaar, dan gaat een lama gewoon liggen en weigert hij verder te lopen tot je iets van zijn rug haalt.
4. Lama’s spugen vooral naar elkaar
Lama’s staan erom bekend dat ze spugen, maar dat doen ze vooral naar andere lama’s. Ze gebruiken het om de rangorde in de groep te bepalen, om een opdringerig mannetje af te weren of om een ander dier duidelijk te maken dat het moet stoppen. Een goed opgevoede lama spuugt maar zelden naar mensen. Ook andere dieren kunnen er wat van: bekijk de dieren die spugen.
5. Aan de oren zie je het verschil met een alpaca
Lama’s en alpaca’s lijken op elkaar, maar je kunt ze goed uit elkaar houden. Een lama is groter en heeft lange, gebogen oren die een beetje op bananen lijken. Een alpaca is kleiner en heeft korte, puntige oren. Meer over dit familielid lees je bij de weetjes over alpaca’s.
6. Lama’s bewaken schapen
In de Verenigde Staten zetten boeren lama’s in om hun schapen te beschermen tegen coyotes. Een lama in de kudde houdt de omgeving goed in de gaten en verjaagt indringers.
7. Lama’s en alpaca’s kunnen samen jongen krijgen
Omdat lama’s en alpaca’s zo nauw verwant zijn, kunnen ze samen jongen krijgen. Fokkers kruisen ze soms om dieren te krijgen met mooiere of meer wol.
8. Een lama hielp in de strijd tegen corona
In België woont een lama die Winter heet, op een onderzoeksboerderij bij Gent. Onderzoekers gaven haar een inenting met eiwitten van coronavirussen, waarna ze afweerstoffen aanmaakte. Lama’s maken namelijk naast gewone antistoffen ook heel kleine varianten, die in het lab makkelijk zijn na te maken. In 2020 beschreven de onderzoekers in het vakblad Cell hoe zo’n afweerstof uit Winter ook het virus achter COVID-19 kon blokkeren.
9. Die kleine afweerstoffen heten nanobodies
De kleine afweerstoffen van lama’s worden nanobodies genoemd. Ze zijn veel kleiner dan gewone antistoffen en kunnen daardoor op plekken komen waar gewone antistoffen niet bij kunnen. Wetenschappers onderzoeken of ze ooit als medicijn kunnen worden gebruikt, bijvoorbeeld als neusspray. Of dat lukt, is nog niet zeker.
10. Een lama kan 25 jaar oud worden
Lama’s worden zo’n 15 tot 25 jaar oud. Ze leven graag in een groep, en een lama die alleen wordt gehouden, voelt zich niet goed. Wie lama’s wil houden, neemt er dus altijd minstens twee.
Bronnen
- Wrapp e.a. (2020), Structural Basis for Potent Neutralization of Betacoronaviruses by Single-Domain Camelid Antibodies, Cell 181
- NIH Research Matters: Llama antibody engineered to block coronavirus
- Rutgers Cooperative Extension: Llamas and alpacas, getting to know your animal
- Popular Science: How llamas became popular in the Americas
