Wanneer de avondschemering over de prairies, woestijnen en zelfs buitenwijken van Noord-Amerika valt, klinkt er een van de meest herkenbare en griezelige koren van het continent: het jankende, ritmische gehuil van de coyote.
In inheemse indiaanse legendes werd hij geëerd als de slimme ‘bedrieger’, en die reputatie heeft hij dubbel en dwars verdiend. Terwijl de grijze wolf in grote delen van Amerika werd uitgeroeid, wist de coyote zich juist stormachtig uit te breiden tot in hartje New York en Los Angeles!
Dit zijn 14 leuke en verrassende weetjes over de coyote.
1. Ongelooflijk aanpassingsvermogen in elk landschap
Waar veel roofdieren ten onder gaan zodra de mens hun leefgebied binnendringt, floreert de coyote juist.
Oorspronkelijk leefden coyotes uitsluitend op de open graslanden en woestijnen van Noord-Amerika. Tegenwoordig vind je ze overal: van de ijskoude toendra van Alaska en dichte naaldwouden van Canada tot tropische regenwouden in Panama. Zelfs in wereldsteden als Chicago, Los Angeles en Central Park in New York patrouilleren coyotes ’s nachts ongemerkt door de straten!
2. Slimmer dan je denkt (en meesters in overleven)
De coyote dankt zijn succes aan een buitengewone intelligentie en vindingrijkheid.
Ze leren razendsnel van hun ervaringen en passen hun gedrag aan op menselijke activiteit. In stedelijke gebieden kijken coyotes naar links en rechts bij verkeerslichten voordat ze oversteken, onthouden ze wanneer vuilnisbakken worden buitengezet en ontwijken ze behendig vallen en gif dat door boeren wordt uitgezet.
3. De ‘zanghond’ van de prairie
Zijn wetenschappelijke naam Canis latrans betekent letterlijk ‘blaffende hond’. De coyote is een van de meest vocale zoogdieren van Noord-Amerika.
Hun repertoire bestaat uit een bonte mix van schril gekef, hysterisch gegiechel, zacht piepen en langgerekte, klaaglijke huilen. Het gehuil dient niet alleen om de groep bij elkaar te roepen en territoriumgrenzen aan te geven: door hun toonhoogte razendsnel te variëren, laten twee coyotes het klinken alsof er een complete roedel van tien dieren staat te zingen!
4. Bliksemsnelle sprinters van 65 km/u
Laat je niet foppen door zijn tengere gestalte van tien tot twintig kilo: de coyote is een pure atleet.
In volle sprint haalt hij snelheden van maar liefst 65 kilometer per uur, waarmee hij hazen en pronghorn-antilopen moeiteloos kan opjagen. Bovendien bezit hij een verbluffende sprongkracht: vanuit stilstand springt een coyote met gemak over een schutting van ruim tweeënhalve meter hoog en overbrugt hij sprongen van vier meter ver.
5. Opportunistische alleseters
De coyote is beslist geen kieskeurige fijnproever. Hij eet vrijwel alles wat calorieën oplevert.
Zijn dieet bestaat voornamelijk uit kleine knaagdieren zoals woelmuizen, katoenstaartkonijnen en eekhoorns. Maar in de zomer en herfst schakelt hij moeiteloos over op wilde bessen, bramen, appels, vijgen, sprinkhanen en maïs. Ook aas en aangereden wild worden dankbaar verorberd.
6. Nauw verwant aan honden en wolven
Coyotes behoren tot het geslacht *Canis*, waar ook de grijze wolf, de dingo en onze eigen gedomesticeerde hond toe behoren.
Genetisch staan ze zó dicht bij elkaar dat ze onderling kunnen kruisen. In het noordoosten van Noord-Amerika heeft deze hybridisatie zelfs geleid tot de *coywolf*: een forser gebouwde kruising tussen een coyote, wolf en grote herdershond die steeds vaker door de bossen zwerft.
7. Hechte monogame koppels voor het leven
In tegenstelling tot veel andere hondachtigen zijn coyotes toonbeelden van huwelijkse trouw.
Mannetjes en vrouwtjes vormen hechte monogame paartjes die hun hele leven – vaak zo’n tien tot twaalf jaar – bij elkaar blijven. Uit DNA-onderzoek blijkt dat ‘vreemdgaan’ bij coyotes nagenoeg niet voorkomt. Beide ouders werken dag en nacht samen om hun territorium te verdedigen en hun pups te verzorgen.
8. Pups worden veilig onder de grond geboren
In het voorjaar, rond april of mei, bevalt het vrouwtje van een nest van vier tot zeven pups in een beschut hol.
Vaak graven ze zelf een hol uit in een zandige helling, of kraken ze een verlaten dassen- of vossenhol. Beide ouders zorgen voor de kleintjes: terwijl het vrouwtje de blinde pups zoogt, gaat de vader op jacht en brengt hij voorverteerd vlees mee terug naar het hol.
9. Ongewoon jachtverbond met de zilverdas
Een van de meest bijzondere samenwerkingen in het dierenrijk is het verbond tussen de coyote en de Amerikaanse zilverdas (*Taxidea taxus*).
Wanneer ze jagen op grondeekhoorns, bundelen ze hun krachten: de das graaft met zijn enorme klauwen het ondergrondse hol van de eekhoorn open, terwijl de snelle coyote bovengronds klaarstaat om het vluchtende knaagdier op te vangen. Vlucht de eekhoorn naar buiten, dan grijpt de coyote hem; blijft de eekhoorn in zijn hol, dan verschalkt de das hem. Beide jagers vangen zo aanzienlijk meer voedsel dan wanneer ze alleen zouden opereren!
10. Uitstekende zwemmers
Hoewel de meeste mensen een coyote associëren met droge cactussen en rotsige bergpassen, deinzen ze niet terug voor diep water.
Het zijn krachtige zwemmers die brede rivieren en meren oversteken. Op verschillende plekken in Noord-Amerika hebben coyotes zelfs eilanden gekoloniseerd die kilometers uit de kust liggen!
11. Jagen onder de sneeuw met een snoekduik
In de strenge winters van Yellowstone National Park ligt er een metersdik pak sneeuw over de vallei.
Dankzij zijn vlijmscherpe gehoor kan de coyote knagende muizen diep onder het sneeuwdek horen scharrelen. Hij kantelt zijn kop om de exacte locatie te bepalen, spant zijn achterpoten en maakt een torenhoge boogsprong: met zijn snuit boort hij loodrecht door de ijzige sneeuwkorst om de verborgen muis feilloos vast te grijpen.
12. Een bevolkingsexplosie ondanks felle bestrijding
In de Verenigde Staten worden jaarlijks honderdduizenden coyotes afgeschoten en vergiftigd om vee te beschermen. Toch groeit hun populatie alleen maar!
Coyotes hebben een ingebouwd biologisch herstelmechanisme: wanneer de populatiedichtheid daalt, produceren de overgebleven vrouwtjes automatisch grotere nesten (tot wel twaalf pups) en worden jonge coyotes op veel jongere leeftijd geslachtsrijp. Bestrijding werkt daardoor averechts!
13. Schuw voor grote roofdieren
In het wild is de coyote niet de absolute heerser. Grote roofdieren zoals poema’s, beren en vooral grijze wolven zijn geduchte concurrenten die een coyote doden zodra ze hem te pakken krijgen.
Sinds de herintroductie van wolven in Yellowstone is het aantal coyotes daar met de helft gedaald; de coyotes hebben geleerd om wolvenroedels nauwlettend in de gaten te houden en discreet de restjes van wolvenprooien te pikken.
14. Een cultureel icoon van het Wilde Westen
De coyote is diep geworteld in de cultuur van Amerika. Naast de verhalen van de Navajo- en Hopi-indianen kent iedereen natuurlijk ‘Wile E. Coyote’ uit de beroemde tekenfilms van Road Runner.
Waar de cartoonversie altijd pech heeft met dynamiet en aambeelden, is de echte coyote in werkelijkheid een van de meest succesvolle, slimme en veerkrachtige wilde hondachtigen die ooit op aarde heeft rondgelopen.