Met zijn spitse, beweeglijke snuit, geringde pluimstaart en nieuwsgierige kraaloogjes is de neusbeer (*Nasua*) een van de meest aandoenlijke én brutale verschijningen van het Amerikaanse continent. Wie door de nevelwouden van Costa Rica trekt of de indrukwekkende Iguazú-watervallen bezoekt, komt deze sociale boefjes geheid tegen. Maar wist je dat ze familie zijn van de wasbeer en over een anatomisch trucje beschikken waarmee ze loodrecht omlaag kunnen klimmen? Dit zijn 10 leuke weetjes over de neusbeer.
1. Een flexibele slurfsnuit met een superreuk
Zijn naam heeft hij niet voor niets gekregen: de neus van de neusbeer is een biologisch meesterwerk. De punt van zijn snuit is buitengewoon flexibel en kan alle kanten op buigen, precies zoals de miniatuurslurf van een tapir.
Samen met een reukorgaan dat vele malen scherper is dan dat van een hond, snuffelt hij onafgebroken de bosbodem af. Hij wroet er varkensgewijs mee door rottende bladeren, modder en boomschors om kevers, vogelspinnen en wormen op te sporen die diep onder de grond verstopt zitten.
2. Naaste familie van de wasbeer
Hoewel zijn lange snuit doet denken aan een miereneter of een kleine beer, behoort de neusbeer – ook wel *coati* genoemd – tot de familie van de kleine beren (*Procyonidae*).
Zijn directe neef is de Noord-Amerikaanse wasbeer. Net als wasberen hebben neusberen een opvallend geringde staart, vlijmscherpe klauwen en een uitgesproken intelligentie om complexe problemen en voedselpuzzels op te lossen.
3. Vrouwtjes regeren in hechte bendes
De sociale structuur van neusberen is fascinerend. De vrouwtjes leven samen met hun jongen in grote, hechte groepen van tien tot wel dertig dieren, zogeheten *bands*.
Binnen zo’n groep heerst een hecht zusterschap: tantes en moeders passen gezamenlijk op de kleintjes (crèchesysteem), vlooien elkaar en slaan alarm bij naderend gevaar. Volwassen mannetjes worden daarentegen meedogenloos verbannen zodra ze volwassen zijn; zij leven als eenzame kluizenaars en mogen de groep alleen naderen tijdens de korte paartijd.
4. Alleseters met een voorliefde voor insecten en fruit
De neusbeer is niet kieskeurig: het is een rasechte omnivoor die alles eet wat op zijn pad komt.
Op het menu staan sappige tropische vruchten, bessen en vijgen, maar ook slakken, hagedissen, muizen, vogeleieren en zelfs giftige duizendpoten en schorpioenen. Voordat hij een schorpioen opeet, rolt hij het beestje razendsnel met zijn voorpoten over de grond om de giftige angel onschadelijk te maken.
5. Achterpoten die 180 graden kunnen draaien
Veel dieren kunnen goed in bomen klimmen, maar de neusbeer heeft een zeldzame gave: hij kan loodrecht, met zijn kop naar beneden, langs een boomstam omlaag rennen!
Dit danken ze aan extreem soepele enkelgewrichten die maar liefst 180 graden kunnen ronddraaien. In combinatie met zijn gebogen, sterke klauwen grijpt hij zich muurvast in de boomschors, waardoor hij even wendbaar is in de boomkruinen als op de begane grond.
6. Een vlaggenmast als richtingsaanwijzer
Wanneer een bende neusberen door hoog gras of dichte struiken scharrelt, zie je vaak maar één ding boven de vegetatie uitsteken: een woud van kaarsrechte, omhooggestoken staarten.
Hun lange staart (vaak net zo lang als hun hele lichaam) dient als een visuele baken. Zelfs in de dichtste jungle verliezen de groepsleden en spelende jongen elkaar daardoor nooit uit het oog. Op hoge boomtakken gebruikt de neusbeer zijn staart bovendien als balanceerstok.
7. Dagactieve speurders
Terwijl de meeste leden van de wasbeerfamilie strikt nachtactief zijn, leeft de neusbeer juist overdag.
Vroeg in de ochtend verlaten ze gezamenlijk hun slaapbomen om de hele dag onvermoeibaar door het bos te foerageren. Zodra de schemering invalt, klimmen ze hoog in de bomen om veilig te slapen voor nachtelijke roofdieren zoals jaguars, ocelotten en grote wurgslangen.
8. Verspreid over twee continenten
Neusberen hebben een enorm verspreidingsgebied dat reikt van het zuidwesten van de Verenigde Staten (Arizona en New Mexico) via Midden-Amerika tot diep in Zuid-Amerika (Argentinië en Uruguay).
Er bestaan vier erkende soorten: de rode neusbeer (*Nasua nasua*), de witneusbeer (*Nasua narica*), de zeldzame Cozumel-neusbeer van het gelijknamige Mexicaanse eiland, en de kleine bergbewonende bergneusbeer (*Nasuella olivacea*) in de Andes.
9. Kletskousen van het regenwoud
In een hechte groep is goede communicatie van levensbelang. Neusberen zijn dan ook opvallend vocale dieren.
Ze beschikken over een rijk repertoire aan geluiden: zacht tjilpende en piepende geluidjes om contact te houden met groepsgenoten, luide waarschuwingsblaffen bij dreigend gevaar, en grommende of klikkende keelgeluiden wanneer rivaliserende mannetjes elkaar intimideren.
10. Ondeugende en brutale dieven
In natuurparken en toeristische trekpleisters in Zuid-Amerika zijn neusberen wereldberoemd (en berucht) om hun grenzeloze brutaliteit.
Omdat ze superslim zijn en snel doorhebben dat mensenrugzakken vol lekkers zitten, schromen ze niet om ritsen open te trekken, tassen uit picknickmanden te graaien of eten rechtstreeks uit je hand te grissen. Boswachters waarschuwen toeristen dan ook nadrukkelijk om afstand te houden: hoe schattig ze er ook uitzien, met hun vlijmscherpe tanden kunnen ze nare beten uitdelen.