De grote huisspin is de grootste spin die in Nederland voorkomt. Met zijn lange poten en snelle bewegingen kan hij voor sommige mensen behoorlijk schrikken, maar dit dier is volkomen onschuldig en eigenlijk een nuttige huisgenoot.
1. Grootste spin van Nederland
De grote huisspin (Tegenaria parietina) heeft poten die tot 7 centimeter lang worden, wat resulteert in een totale spanwijdte van 12 tot 14 centimeter. Het lichaam zelf is maar zo’n 2 centimeter groot: die indrukwekkende omvang zit hem vrijwel volledig in de poten. Daarmee is hij de grootste inheemse spin van Nederland, al is hij zeldzamer dan zijn kleinere neef de gewone huisspin.
2. Razendsnel over muren en vloeren
Wanneer de grote huisspin wordt verstoord, rent hij in een flits weg. Die snelheid is zijn voornaamste verdediging: hij is geen agressieve spin en kiest bij gevaar altijd voor de vlucht. De combinatie van lange poten en licht lichaam maakt hem op gladde ondergronden opvallend snel, wat zijn reputatie als enge spin zeker niet kleiner maakt.
3. Maakt een buisvormig web
De grote huisspin maakt geen kleverig rondspin zoals een kruisspin. Hij weeft een vlak, mat web met een buisvormige schuilplaats aan één kant, een zogenaamd trechterweb. Daarin wacht hij op insecten die over het web lopen en trillingen veroorzaken. Zodra een prooi struikelt, schiet hij razendsnel te voorschijn om toe te slaan.
4. Volkomen ongevaarlijk voor mensen
Ondanks zijn indrukwekkende formaat is de grote huisspin voor mensen volkomen onschadelijk. Hij bijt vrijwel nooit en doet dat alleen als hij hard wordt vastgepakt en nergens heen kan. Zelfs dan dringt zijn beet de huid nauwelijks door. Zijn gif is uitsluitend bedoeld om kleine insecten te verlammen en heeft op mensen geen noemenswaardige werking.
5. Wordt 4 tot 7 jaar oud
De meeste spinnen leven één of twee seizoenen. De grote huisspin is een uitzondering: hij kan 4 tot 7 jaar oud worden, en vrouwtjes worden doorgaans ouder dan mannetjes. Die lange levensduur is deels te verklaren door zijn schuilende levensstijl: hij zit veel stil in zijn web en spaart energie, wat de slijtage van zijn lichaam beperkt.
6. Jaagt op vliegen, muggen en kakkerlakken
De grote huisspin is een actieve insectenjager die in en om gebouwen een nuttige rol vervult. Vliegen, muggen, motten en kakkerlakken zijn zijn voornaamste prooien. Eén spin kan in een jaar honderden insecten vangen. Wie spinnen in huis tolereert, heeft daarmee gratis en geruisloze ongediertebestrijding in huis.
7. Mannetjes zwerven in de herfst
In de herfst verlaten volwassen mannetjes hun web om op zoek te gaan naar een vrouwtje. Dat verklaart waarom mensen de grote huisspin juist in die periode vaker tegenkomen: de mannetjes zijn dan actief op pad en belanden soms in een badkuip of midden op de vloer. Ze komen niet uit de riolering, zoals sommigen denken, maar gewoon via kieren en spleten van buiten naar binnen.
8. Het paringsritueel vraagt voorzichtigheid
Als een mannetje een vrouwtje gevonden heeft, moet hij oppassen dat ze hem niet verwart met een prooi. Hij trilt voorzichtig aan de rand van haar web om zich kenbaar te maken als soortgenoot. Als het vrouwtje accepteert, kunnen ze een tijdje samen in het web verblijven. Na de paring loopt het mannetje niet altijd goed af: vrouwtjes eten hun partner soms op als extra eiwitbron.
9. Verwant aan de gewone huisspin
De grote huisspin behoort tot dezelfde familie als de gewone huisspin (Eratigena atrica), die veel vaker wordt gezien. De gewone huisspin is kleiner, algemener en de spin die mensen het vaakst in de badkuip aantreffen. De grote huisspin is zeldzamer en houdt meer van warmere, drogere plekken in en om gebouwen, zoals schuren, kelders en muren op zonbeschenen plaatsen.
10. Oorspronkelijk afkomstig uit Zuid-Europa
De grote huisspin stamt oorspronkelijk uit Zuid-Europa en delen van Azië, waar het klimaat warmer en droger is. Via handelsroutes en transporten heeft hij zich door de eeuwen heen verspreid naar Noord-Europa. In Nederland en het Verenigd Koninkrijk komt hij voor, maar hij heeft een voorkeur voor warme, beschutte plekken zoals binnenstedelijke gebouwen waar de temperaturen wat hoger liggen dan buiten.
11. Zijn web vangt ook informatie op
Het trechterweb van de grote huisspin is niet alleen een val maar ook een uitgebreid zintuig. De spin zit diep in de trechter en voelt via de draden elk trilling die het web raakt: de grootte van de prooi, de richting van de beweging en hoe krachtig die beweegt. Op basis van die informatie beslist hij razendsnel of hij uitvalt of wacht. Dat maakt hem een efficiënte jager die nauwelijks energie verspilt aan nutteloze aanvallen.