12 Weetjes over de Bever: de bouwmeester van het water

De bever was bijna tweehonderd jaar uit Nederland verdwenen. Nu zwemt hij weer door de Biesbosch, langs de Maas en in Drenthe. Hij velt bomen met zijn tanden, bouwt dammen en verandert zo hele stukken natuur. Hier zijn 12 weetjes over de bever, het grootste knaagdier van Europa.

Inhoudsopgave

1. De bever is het grootste knaagdier van Europa

Een volwassen Europese bever (Castor fiber) weegt 15 tot 35 kilo. Zijn lijf is 70 tot 100 centimeter lang, en daar komt de staart nog bij. Alleen de capibara in Zuid-Amerika is wereldwijd nog groter. Benieuwd naar de rest? Bekijk de grootste knaagdieren ter wereld.

2. Zijn staart is plat als een peddel

De staart van een bever is 25 tot 37 centimeter lang en 12 tot 16,5 centimeter breed. Hij is plat, kaal en geschubd. De bever stuurt ermee onder water en slaat er hard mee op het water als er gevaar dreigt. Zo kun je hem ook onderscheiden van de beverrat: die heeft een ronde staart en lange witte snorharen.

3. Zijn oranje tanden komen niet door ijzer

Bevers hebben opvallend oranje voortanden die hun hele leven doorgroeien. Lang dacht men dat die kleur door ijzer kwam. Onderzoekers van het Max Planck Instituut ontdekten in 2024 dat het anders zit: het ijzer in het glazuur maakt de tand sterker en beter bestand tegen zuur, maar de kleur zelf komt van een dun buitenlaagje. Hoe dikker dat laagje, hoe donkerder de tand. De bever is trouwens niet het enige dier met een opvallend gebit: lees ook over dieren met hele vreemde tanden.

4. In 1826 was de bever uit Nederland verdwenen

Bevers werden eeuwenlang bejaagd om hun vacht en om het bevergeil, een geurstof uit hun klieren. In 1826 stierf de laatste Nederlandse bever. Pas in 1988 kwamen ze terug: toen werden de eerste bevers uit de Duitse Elbe uitgezet in de Biesbosch. Tot 1991 volgden er in totaal 42.

5. Er leven nu duizenden bevers in Nederland

Na de Biesbosch volgden uitzettingen in de Gelderse Poort, in Limburg en in Groningen en Drenthe. Dat werkte: in het voorjaar van 2021 leefden er zo’n 4.500 tot 5.000 bevers van minstens een jaar oud in Nederland, en hun aantal groeit nog steeds. Je kunt ze bijvoorbeeld in Limburg spotten, en ze horen bij de bijzondere dieren die in Nederland voorkomen.

6. Bevers bouwen dammen om het water hoog te houden

De ingang van een beverhol of burcht ligt het liefst onder water, zodat vijanden er niet bij kunnen. Is het water te ondiep, dan bouwt de bever een dam van takken, modder en stenen. Daarmee stuwt hij het water op. Dammen bouwt hij vooral in smalle beekjes, niet in rivieren die breder zijn dan een meter of vijf. Ook andere dieren bouwen indrukwekkende onderkomens, zie de dieren met de meest geweldige huizen.

7. De grootste beverdam ter wereld is zichtbaar vanuit de ruimte

In het Canadese Wood Buffalo National Park ligt een beverdam van zo’n 800 meter lang. Hij werd in 2007 ontdekt op satellietbeelden, en daarop is hij al te zien sinds de jaren negentig. Er hebben waarschijnlijk generaties Canadese bevers aan gebouwd.

8. Bevers zijn echte natuurbouwers

Door hun dammen ontstaan vijvers en drassige stukken, en doordat ze bomen omknagen komt er meer licht in het bos. Daar profiteren vissen, amfibieën, insecten en vogels van. Wetenschappers noemen de bever daarom een ecosysteemingenieur: weinig dieren veranderen hun leefgebied zo sterk als hij.

9. Een bever eet geen vis

Veel mensen denken dat bevers vis eten, maar de bever is een echte planteneter. In de winter eet hij vooral schors, twijgen en wortelstokken van zachte boomsoorten zoals wilg en populier. In de zomer eet hij liever waterplanten en kruiden. En soms ook maïs of bieten van een akker aan de waterkant.

10. Onder water kan hij zijn neus en oren afsluiten

Zodra een bever duikt, gaan zijn neus en oren dicht. Over zijn ogen schuift een doorzichtig derde ooglid, een soort zwembril. Toch blijft hij meestal niet lang onder: Noors onderzoek met zenders liet zien dat de meeste duiken korter dan een halve minuut duren en minder dan een meter diep gaan.

11. Bevers zijn trouw aan elkaar

Bevers zijn monogaam en leven in families: een ouderpaar met de jongen van dit jaar en de jaren ervoor. In Nederland worden de jongen meestal in mei geboren, twee tot vier per keer, na een draagtijd van ongeveer drieënhalve maand. Een familie verdedigt een stuk oever van honderd meter tot een paar kilometer lang.

12. Bevers houden geen winterslaap

Bevers zijn vooral ’s nachts actief, ook in de winter. Ze houden geen winterslaap, maar leggen in de herfst een voorraad takken aan onder water bij hun burcht. Zo hebben ze ook eten als er ijs op het water ligt. Gemiddeld worden ze 8 tot 12 jaar oud. De bever is in Nederland en de rest van Europa een beschermde diersoort.