De diepzee is een van de meest mysterieuze en extreme omgevingen op aarde. Onder 200 meter, waar geen zonlicht meer doordringt, leven dieren die zo vreemd zijn dat ze bijna buitenaards lijken. Ze hebben zich gedurende miljoenen jaren aangepast aan bittere kou, immense druk en totale duisternis. Dit zijn 22 van de meest bizarre bewoners van de diepzee.
1. Vipervis
De vipervis (Chauliodus) leeft op diepten tussen 200 en 1.000 meter en valt direct op door zijn naaldscherpe tanden, die zo lang zijn dat ze niet eens in zijn bek passen als die gesloten is. Langs zijn lichaam lopen rijen lichtgevende organen waarmee hij prooi aantrekt in het donker. Zodra een dier dichtbij genoeg komt, klapt zijn enorme bek open in een fractie van een seconde.
2. Franjehaai
De franjehaai (Chlamydoselachus anguineus) ziet eruit als een kruising tussen een haai en een paling. Zijn lang, slangachtig lichaam en zijn gefranjeде kieuwopeningen maken hem totaal anders dan een gewone haai. Hij zwemt door zijn lichaam slangachtig heen en weer te bewegen en voedt zich voornamelijk met inktvissen. Zijn tanden zijn driepuntig en naar achteren gebogen, zodat glibberige inktvissen er niet meer uitkomen.
3. Reuzenzeespin
Reuzenzeespinnen (Colossendeis) hebben poten zo breed als een dinerbord en leven op de oceaanbodem in poolwateren, soms tot 4.000 meter diep. Ze zijn geen echte spinnen maar een aparte groep geleedpotigen. Het bijzondere: hun vitale organen passen niet in hun romp en zitten deels in hun poten. Ze zuigen prooien zoals anemonen en sponzen op via een buisvormige mond.
4. Koekjessnijder
De koekjessnijder (Isistius brasiliensis) is slechts 50 centimeter lang maar jaagt op dieren die honderden keer zo groot zijn. Hij hecht zich met zijn zuiglips vast aan dolfijnen, haaien en walvissen en snijdt met zijn scherpe cirkelvormige tanden een perfecte ronde hap uit het vlees. Op onderzeeërs zijn al koekjessnijdersporen gevonden. Zijn naam spreekt voor zich.
5. Dumbo-octopus
De dumbo-octopus (Grimpoteuthis) is vernoemd naar de Disney-olifant vanwege de vinnen die eruitzien als grote oren. Hij leeft dieper dan welke andere bekende octopus dan ook, soms meer dan 4.000 meter. Die “oren” gebruikt hij om gracieus door het water te bewegen. Ondanks zijn vriendelijke uiterlijk is hij een actieve jager die slakken en wormen van de zeebodem opeet.
6. Draakvis
De draakvis (Stomiidae) heeft doorzichtige tanden die zo lang zijn dat ze buiten zijn bek steken, en een lichtgevende barbel aan zijn kin om prooi naar zich toe te lokken. Zijn lichaam produceert bioluminescentie en hij kan zelfs rood licht uitzenden, een kleur die in de diepzee vrijwel onzichtbaar is, zodat hij prooien beschijnt die niet eens weten dat ze worden gevolgd. Hij leeft tot 4.500 meter diep.
7. Zee-engel
Zee-engelen (Gymnosomata) zijn zwemmende naaktslakken die zich met vleugelachtige structuren door het water bewegen, als kleine engeltjes. Ze worden tot 8 centimeter lang, zijn volledig doorzichtig en hebben hun interne organen zichtbaar door hun lichaamswand. Ze jagen uitsluitend op zeevlinders, een verwante groep zwemmende slakken, en zijn daarvoor uitgerust met uitklapbare haken rondom hun mond.
8. Lantaarnvis
De lantaarnvis (Myctophidae) is klein maar vormt samen met zijn soortgenoten een van de grootste visbiomassa’s op aarde. Met meer dan 245 soorten maakt deze familie ongeveer 60 procent van alle diepzeevissen uit. Overdag leven ze op diepten van 200 tot 1.000 meter, ’s nachts stijgen ze op naar het oppervlak om te eten. Die dagelijkse verticale migratie is een van de grootste massabewegingen van dieren op aarde.
9. Koboldhaai
De koboldhaai (Mitsukurina owstoni) heeft een lange, platte snuit en uitklapbare kaken die hij met explosieve snelheid naar voren kan schieten om prooi te grijpen. Die snuit zit vol met elektroreceptoren waarmee hij elektrische velden oppikt van inktvissen en schaaldieren in het donker. Hij is roze van kleur doordat zijn huid doorschijnend is en het bloed in zijn aders zichtbaar is.
10. Reuzenpissebed
De reuzenisopod (Bathynomus giganteus) is een diepzeeversie van de pissebed, maar dan 40 keer zo groot. Hij wordt tot 40 centimeter lang en leeft op diepten tot 7.000 meter. Net als zijn kleine neef op het land kan hij zich oprollen tot een bal. Hij zwerft over de oceaanbodem als aaseter en wacht soms maanden zonder voedsel tot er een kadaver van een walvis of grote vis naar de bodem zinkt.
11. Vampierinktvis
De vampierinktvis (Vampyroteuthis infernalis) jaagt niet op bloed, zoals zijn naam suggereert. Hij voedt zich met mariene sneeuw: kleine deeltjes organisch materiaal die vanuit het oppervlak naar de bodem dwarrelen. Als hij zich bedreigd voelt, trekt hij zijn armen over zijn lichaam en vormt zo een mantel met stekels, waardoor hij eruitziet als een omgekeerde vampierkaap. Hij leeft op diepten van meer dan 600 meter.
12. Barreleye-vis
De barreleye-vis (Macropinna microstoma) heeft een volledig doorzichtige, met vloeistof gevulde koepel als hoofd. Daarbinnen zitten zijn buisvormige ogen, die hij omhoog kan richten om prooien te zien die zich boven hem bevinden. Wat lange tijd voor zijn ogen werd aangezien, zijn eigenlijk zijn neusgaten. Hij leeft op 600 tot 800 meter diepte in de Noord-Pacifische Oceaan.
13. Bigfin-inktvis
De bigfin-inktvis (Magnapinna) is een van de zeldzaamste en minst begrepen diepzeewezens. Zijn tentakels zijn tot 20 keer langer dan zijn lichaam, waardoor hij een totale lengte van 6 meter kan bereiken. Hij is slechts een handvol keren op video vastgelegd, altijd op grote diepten van meer dan 4.000 meter. Over zijn gedrag, voortplanting en dieet is vrijwel niets bekend.
14. Johnsons hengelvis
De Johnsons hengelvis (Melanocetus johnsonii) is de iconische diepzeevis met het lichtgevende hengeltje boven zijn kop, een verlengd rugvin-straal met een lichtgevend orgaan aan het uiteinde. Prooi die door het licht wordt aangetrokken, eindigt in een bek vol lange, naar achteren gebogen tanden. Nog opmerkelijker: mannetjes zijn tiental keren kleiner dan vrouwtjes en bijten zich vast aan een vrouwtje om de rest van hun leven als parasiet op haar te leven, letterlijk vergroeid met haar lichaam.
15. Groenlandse haai
De Groenlandse haai (Somniosus microcephalus) is een van de langstlevende gewervelde dieren op aarde, met een geschatte maximale leeftijd van meer dan 500 jaar. Hij zwemt traag door de ijskoude wateren van de Atlantische en Arctische oceanen op diepten tot 4.000 meter. Zijn vlees is giftig door hoge concentraties trimethylamine-oxide. Hij voedt zich waarschijnlijk voornamelijk met aas, maar in maaginhouden zijn ook zeehonden en zelfs resten van ijsberen gevonden.
16. Diepzee-hagedisvis
De diepzee-hagedisvis (Bathysaurus ferox) is een van de gevaarlijkste roofdieren op de oceaanbodem. Met zijn scheermessscherpe tanden en groot lichaam jaagt hij op alles wat in zijn buurt komt, inclusief soortgenoten. Hij ligt roerloos op de bodem en wacht tot prooi langskomt, waarna hij razendsnel toeslaat. Zijn ogen zijn gevoelig voor het bioluminescente licht van andere diepzeewezens.
17. Lampocteis cruentiventer
Deze ribbenkwal leeft op diepten tussen 250 en 1.500 meter en heeft een opvallende dieprode kleur. Op die diepten wordt rood licht volledig geabsorbeerd door het water, waardoor de kwal vrijwel onzichtbaar is voor roofdieren en prooi. Zijn binnenste organen zijn ook rood gekleurd zodat het bioluminescente licht van opgeslokte prooi niet door zijn lichaamswand schemert en hem verraadt.
18. Histioteuthis
De Histioteuthis heeft twee ogen die dramatisch van elkaar verschillen. Het linkeroog is groot en kijkt omhoog om licht van het oppervlak te detecteren. Het rechteroog is kleiner en kijkt naar beneden om bioluminescente prooi op te sporen. De inktvis zwemt schuin in het water, met zijn linkeroog naar boven en zijn rechteroog naar beneden, zodat beide ogen optimaal werken. Het is een van de meest asymmetrische diepzeewezens die bekend zijn.
19. Pseudoliparis swirei
De Pseudoliparis swirei houdt het wereldrecord diepst levende vis: hij werd gefilmd op meer dan 8.300 meter diepte in de Izu-Ogasawara-trog bij Japan. Zijn gelatineuze lichaam en het ontbreken van een zwemblaas maken hem perfect aangepast aan de extreme druk op die diepte. Op meer dan 8.000 meter is de druk zo groot dat de meeste biologische structuren letterlijk ineen zouden worden gedrukt.
20. Crossota norvegica
De Crossota norvegica is een kleine diepzeekwal van minder dan 2,5 centimeter die leeft op diepten van meer dan 1.000 meter in de Noordelijke IJszee. Zijn helderrode kleur maakt hem vrijwel onzichtbaar in de duisternis. Over zijn gedrag en voedingsgewoonten is weinig bekend: de meeste waarnemingen zijn afkomstig van onderzeese camera’s tijdens expedities.
21. Zwarte slokker
De zwarte slokker (Chiasmodon niger) heeft een uitrekbare maag waarmee hij prooien kan inslikken die vier keer zo lang en tien keer zo zwaar zijn als hijzelf. Hij leeft op 700 tot 3.000 meter diepte en wordt zelden levend gezien. Soms spoelen exemplaren op met hun buik letterlijk opengebarsten nadat een te grote maaltijd begon te rotten in hun maag en gas produceerde. Het is een riskante jachtstrategie.
22. Blobvis
Dit bericht op Instagram bekijken
.
De blobvis (Psychrolutes marcidus) leeft op 600 tot 1.200 meter diepte bij Australië en Nieuw-Zeeland. In zijn natuurlijke omgeving ziet hij er tamelijk normaal uit: een relatief gewone bodemvis. Buiten het water, waar de druk wegvalt, zakt zijn gelatineuze lichaam volledig in elkaar tot de beroemde droevig kijkende klodder. Die foto’s leverden hem de informele titel “lelijkste dier ter wereld” op, wat hem tot een internet-icoon maakte. In werkelijkheid zweeft hij stilletjes boven de zeebodem en zuigt kreeftachtigen op die voorbijkomen.